یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی، ناقص بودن یا ثبت نشدن بخشی از سابقه بیمه‌ای آن‌هاست. این مشکل معمولاً زمانی خود را نشان می‌دهد که فرد در آستانه بازنشستگی، ازکارافتادگی یا دریافت مستمری بازماندگان قرار می‌گیرد و متوجه می‌شود بخشی از سال‌های اشتغال او در سامانه سوابق بیمه ثبت نشده است. در بسیاری از این موارد، کارفرما در دوره‌ای از اشتغال، اقدام به ارسال لیست بیمه نکرده یا حق بیمه را به‌طور کامل پرداخت نکرده است.

قانون‌گذار برای جلوگیری از تضییع حقوق بیمه‌شدگان، سازوکاری قانونی تحت عنوان ادعای سابقه بیمه پیش‌بینی کرده است. این فرآیند به بیمه‌شده اجازه می‌دهد با ارائه مدارک و مستندات، سوابق کاری ثبت‌نشده خود را پیگیری و در صورت احراز، به سابقه بیمه‌ای رسمی اضافه کند. در این مقاله از زودی‌کارا، مراحل، مدارک، مبانی قانونی و نکات مهم ادعای سابقه بیمه را به‌صورت کاملاً کاربردی بررسی می‌کنیم.

ادعای سابقه بیمه چیست؟

ادعای سابقه بیمه به فرآیندی گفته می‌شود که طی آن بیمه‌شده اعلام می‌کند در بازه‌ای مشخص، در کارگاهی مشمول قانون تأمین اجتماعی اشتغال داشته اما این دوره در سوابق بیمه‌ای او ثبت نشده است. این وضعیت می‌تواند ناشی از قصور کارفرما، تعطیلی یا انحلال کارگاه، اشتباهات سیستمی یا عدم واریز حق بیمه باشد.

بر اساس قوانین تأمین اجتماعی، عدم پرداخت یا تأخیر کارفرما در پرداخت حق بیمه، رافع مسئولیت سازمان در قبال بیمه‌شده نیست. به همین دلیل، سازمان مکلف است ادعای بیمه‌شده را بررسی و در صورت احراز اشتغال، سابقه مربوطه را اعمال کند.

مبانی قانونی ادعای سابقه بیمه

مهم‌ترین مستندات قانونی ادعای سابقه بیمه عبارت‌اند از:

• ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی که مسئولیت پرداخت حق بیمه را بر عهده کارفرما می‌گذارد و تصریح می‌کند تأخیر یا عدم پرداخت، تعهدات سازمان در قبال بیمه‌شده را ساقط نمی‌کند.
• ماده ۳۹ قانون تأمین اجتماعی که کارفرما را مکلف به ارسال لیست و پرداخت حق بیمه در مهلت مقرر می‌کند.
• دستورالعمل شماره ۵۰۰۰/۵۳۹ که فرآیند رسیدگی به ادعای سابقه و تشکیل کمیته‌های بررسی را مشخص کرده است.

این مواد قانونی پایه اصلی رسیدگی شعب و کمیته‌های ادعای سابقه محسوب می‌شوند.

چه کسانی می‌توانند ادعای سابقه بیمه ثبت کنند؟

ادعای سابقه بیمه محدود به گروه خاصی نیست. هر فردی که ادعای اشتغال در کارگاه مشمول قانون تأمین اجتماعی دارد اما سابقه او ثبت نشده، می‌تواند درخواست خود را ارائه کند. این درخواست ممکن است توسط خود بیمه‌شده، وراث قانونی در صورت فوت، یا وکیل رسمی انجام شود. همچنین افرادی که در آستانه برخورداری از تعهدات بلندمدت مانند بازنشستگی یا مستمری هستند، در اولویت بررسی قرار دارند.

چه زمانی باید برای ادعای سابقه اقدام کرد؟

هر زمان که بیمه‌شده متوجه شود بخشی از سابقه اشتغال او در سوابق رسمی ثبت نشده یا ناقص است، امکان طرح ادعای سابقه وجود دارد. این موضوع معمولاً در شرایط زیر رخ می‌دهد:

• عدم ارسال لیست بیمه توسط کارفرما
• ارسال لیست بدون واریز حق بیمه
• تعطیلی یا انحلال کارگاه
• اشتباهات ثبتی یا سیستمی
• انتقال بین شعب یا تغییر شماره بیمه

در تمام این موارد، قانون امکان پیگیری را برای بیمه‌شده فراهم کرده است.

مدارک لازم برای اثبات ادعای سابقه بیمه

برای بررسی ادعای سابقه، بیمه‌شده باید مدارکی دال بر اشتغال خود ارائه کند. این مدارک می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• حکم استخدامی، ارتقاء شغلی یا تغییر سمت
• فیش حقوقی، چک یا رسید پرداخت حقوق
• لیست حقوق و دستمزد کارگاه به همراه اظهارنامه مالیاتی
• دفاتر قانونی کارگاه یا اسناد هزینه
• گواهی بانک مبنی بر واریز حقوق
• کارت حضور و غیاب یا دفاتر ورود و خروج
• آرای هیأت‌های تشخیص و حل اختلاف قانون کار
• کارت بهداشتی یا معاینات بدو استخدام

نکته مهم این است که فهرست مدارک محدود نیست و هر سند معتبری که اشتغال فرد را اثبات کند، قابل ارائه خواهد بود.

مراحل رسیدگی به ادعای سابقه بیمه در تأمین اجتماعی

پس از ارائه فرم ادعای سابقه و مدارک، شعبه تأمین اجتماعی ابتدا بررسی می‌کند که آیا سابقه مورد ادعا در سامانه وجود دارد یا خیر. اگر مشخص شود که سابقه ناقص یا ثبت نشده است، پرونده در کمیته ادعای سابقه شعبه مطرح می‌شود. در صورت نیاز، تحقیقات میدانی یا بازرسی از محل کارگاه انجام خواهد شد.

پس از بررسی اولیه، پرونده به کمیته استانی ارسال می‌شود و در نهایت درباره تأیید یا رد تمام یا بخشی از سابقه تصمیم‌گیری می‌گردد. در صورت تأیید، حق بیمه دوره مورد نظر از کارفرما مطالبه و پس از قطعیت، سابقه در پرونده بیمه‌شده ثبت می‌شود.

نقش کارفرما در فرآیند ادعای سابقه

کارفرما ممکن است در این فرآیند همکاری کند یا از اظهار نظر خودداری نماید. بر اساس دستورالعمل‌ها، عدم همکاری یا تعطیلی کارگاه مانع رسیدگی به ادعای بیمه‌شده نیست. سازمان می‌تواند با استناد به مدارک دیگر یا تحقیقات میدانی، تصمیم‌گیری کند.

مدت زمان رسیدگی به ادعای سابقه بیمه

زمان مشخص و واحدی برای کل فرآیند وجود ندارد و رسیدگی بسته به حجم پرونده‌ها و پیچیدگی مستندات متفاوت است. با این حال، در مواردی که ادعای سابقه به تعهدات بلندمدت مرتبط باشد، معاونت فنی و درآمد سازمان موظف است حداکثر ظرف یک ماه نظر نهایی خود را اعلام کند.

نکات مهم و کاربردی قبل از ثبت ادعای سابقه

فرم مربوطه باید حتماً توسط شخص بیمه‌شده یا در صورت لزوم، نماینده قانونی او به‌صورت کامل تکمیل و امضا شود تا از نظر شکلی و حقوقی قابلیت رسیدگی داشته باشد. در فرآیند ثبت درخواست، بازه زمانی اشتغال باید به‌صورت دقیق، شفاف و بر اساس مستندات معتبر درج شود، چرا که هرگونه ابهام در این بخش می‌تواند روند بررسی پرونده را با تأخیر مواجه کند. پس از ارائه مدارک و انجام تطبیق‌های لازم، اصل اسناد بدون هیچ‌گونه خدشه‌ای به متقاضی بازگردانده خواهد شد و صرفاً نسخه‌های مورد نیاز در پرونده باقی می‌ماند. همچنین در صورتی که کارفرما نسبت به استعلام‌ها یا مکاتبات انجام‌شده پاسخی ارائه ندهد، این موضوع مانع ادامه رسیدگی نخواهد بود و فرآیند بررسی مطابق ضوابط قانونی ادامه پیدا می‌کند. در این میان، پرونده افرادی که در آستانه بازنشستگی قرار دارند، با توجه به حساسیت زمانی، در اولویت رسیدگی و بررسی قرار می‌گیرند.

در صورت رد ادعای سابقه چه باید کرد؟

اگر ادعای سابقه در کمیته‌های تأمین اجتماعی رد شود یا سازمان از اعمال سابقه تأییدشده خودداری کند، بیمه‌شده می‌تواند از طریق دیوان عدالت اداری اقدام و سازمان را ملزم به اعمال سابقه کند. این مسیر یک راهکار حقوقی مهم برای احقاق حق بیمه‌شده است.

دیدگاه تخصصی زودی‌کارا

ادعای سابقه بیمه یکی از مهم‌ترین ابزارهای قانونی برای جلوگیری از تضییع حقوق بیمه‌شدگان است. بسیاری از افراد به دلیل ناآگاهی یا عدم پیگیری به‌موقع، سال‌ها از سوابق بیمه‌ای خود محروم می‌شوند. شناخت دقیق مراحل، مدارک و مبانی قانونی این فرآیند می‌تواند شانس موفقیت را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. اگر در مسیر ادعای سابقه با ابهام یا پیچیدگی مواجه هستید، استفاده از مشاوره تخصصی می‌تواند از اتلاف زمان و تضییع حق شما جلوگیری کند.

برای دریافت مشاوره تأمین اجتماعی با کارشناسان زودی‌کارا تماس بگیرید.